सेतो रक्त कोशिकाहरू (Globules blancs)
सेतो रक्त कोशिकाहरू, वा ल्युकोसाइट्स (leukocytes), शरीरलाई संरक्षण गर्ने कोशिकाहरू हुन् जसले सिपाहीहरू जस्तै माइक्रोब, भाइरस, र असामान्य कोशिकाहरू जस्तै क्यान्सर कोशिकाहरूविरुद्ध लड्छन्। यी कोशिकाहरू रगत र शरीरको तन्तुहरूमा यात्रा गर्छन्, र जब उनीहरूले खतरा पत्ता लगाउँछन्, तिनीहरूले प्रत्यक्ष आक्रमण गर्छन् वा संरक्षण प्रणालीको अन्य भागहरूबाट सहयोग माग्न संकेत पठाउँछन्। सेतो रक्त कोशिकाहरूका धेरै प्रकारहरू छन्, जस्तै न्यूट्रोफिल्स (neutrophils) जसले माइक्रोबलाई निल्छ, मोनोसाइट्स (monocytes) जसले म्याक्रोफेज (macrophages) मा परिणत भएर सफाई गर्छ, र लिम्फोसाइट्स (lymphocytes) जसले हानिकारक पदार्थहरू पहिचान र नष्ट गर्न विशेष भूमिका खेल्छन्।
लिम्फोसाइट्स (Lymphocytes)
लिम्फोसाइट्स सेतो रक्त कोशिकाहरूका प्रकार हुन् जसले संरक्षण प्रणालीको बुद्धिमत्ता र गतिविधिको रूपमा काम गर्छन्। तिनीहरूमा लिम्फोसाइट्स B, T, र प्राकृतिक हत्यारा कोशिकाहरू (NK cells) समावेश छन्। लिम्फोसाइट्स B ले एन्टिबडीहरू (antibodies) उत्पादन गर्छ, जसले माइक्रोबलाई बाँध्छ र नष्ट गर्नका लागि चिन्ह लगाउँछ। लिम्फोसाइट्स T मा T हेल्पर (संरक्षण प्रणालीलाई निर्देशन दिने) र T किलर (संक्रमित वा क्यान्सर कोशिकाहरूलाई नष्ट गर्ने) समावेश छन्। NK कोशिकाहरूले पनि भाइरस र क्यान्सर कोशिकाहरूलाई पहिचान बिना नै नष्ट गर्छन्। यी कोशिकाहरूले सटीकता र समन्वयका साथ शरीरको संरक्षण गर्छन्।
क्यान्सर विरोधी जीनहरू (Gènes anti-cancer)
क्यान्सर विरोधी जीनहरू, वा ट्युमर सप्रेसर जीनहरू (tumor suppressor genes), कोशिकाहरूको असामान्य वृद्धिलाई रोक्ने जीन संरक्षकको रूपमा काम गर्छन्। यी जीनहरूले प्रोटिनहरू उत्पादन गर्न निर्देशन दिन्छ जसले कोशिका चक्रलाई नियन्त्रण गर्छ, क्षतिग्रस्त DNA मर्मत गर्छ, वा समस्याग्रस्त कोशिकाहरूलाई आत्महत्या (apoptosis) गर्न आदेश दिन्छ। उदाहरणका लागि, TP53 जीनले प्रोटिन उत्पादन गर्छ जसले DNA क्षतिग्रस्त हुँदा कोशिका विभाजनलाई रोक्छ। BRCA1 र BRCA2 जीनहरूले पनि DNA मर्मत गर्न र स्तन क्यान्सर र डिम्बाशय क्यान्सर जस्ता क्यान्सरहरू रोक्न मद्दत गर्छ। यदि यी जीनहरू क्षतिग्रस्त भएमा, क्यान्सरको जोखिम बढ्छ।
छाला र म्युकोसल झिल्लीहरू (Peau et muqueuses)
छाला र म्युकोसल झिल्लीहरू (जस्तै नाक र मुखमा) शरीरको पहिलो रक्षा रेखा हुन्, जसले माइक्रोब, भाइरस, र हानिकारक पदार्थहरू प्रवेश गर्नबाट रोक्ने पर्खालको रूपमा काम गर्छन्। छालाले, यसको बाक्लो तह र मृत कोशिकाहरूसँग, बाहिरी पदार्थहरूलाई प्रवेश गर्नबाट रोक्छ, जबकि म्युकोसल झिल्लीहरूले म्युक्स (mucus) उत्पादन गर्छ जसले माइक्रोबलाई समात्छ र ब्याक्टेरिया र भाइरसलाई नष्ट गर्ने एन्जाइमहरू निष्कासन गर्छ। यी प्राकृतिक अवरोधहरूले संक्रमण रोक्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।
लिम्फ्याटिक ग्रन्थिहरू र स्प्लिन (Glandes lymphatiques et rate)
लिम्फ्याटिक ग्रन्थिहरू र स्प्लिनले शरीरको नियन्त्रण केन्द्रको रूपमा काम गर्छन्। लिम्फ्याटिक ग्रन्थिहरू, जुन शरीरका विभिन्न क्षेत्रहरूमा अवस्थित छन् (जस्तै घाँटी वा काखमा), लिम्फ तरल पदार्थलाई फिल्टर गर्छ र माइक्रोब वा असामान्य कोशिकाहरूलाई समात्छ। स्प्लिनले पनि रगतलाई फिल्टर गर्छ, सेतो रक्त कोशिकाहरूलाई भण्डारण गर्छ, र क्षतिग्रस्त वा संक्रमित कोशिकाहरूलाई हटाउँछ। यी अंगहरू लिम्फोसाइट्स र अन्य संरक्षक कोशिकाहरूसँग मिलेर शरीरलाई खतराबाट जोगाउँछन्।
सिग्नल प्रोटिनहरू (Interférons et cytokines)
इन्टरफेरोन (interferons) र साइटोकिन्स (cytokines) ले संरक्षण प्रणालीमा रासायनिक सन्देशवाहकको रूपमा काम गर्छन्। जब शरीरमा भाइरस वा क्यान्सर कोशिका पत्ता लाग्छ, इन्टरफेरोनले नजिकका कोशिकाहरूलाई तिनीहरूको रक्षा बलियो बनाउन र भाइरस फैलिनबाट रोक्न चेतावनी दिन्छ। साइटोकिन्सले संरक्षक कोशिकाहरू बीच समन्वय गर्न संकेतहरू पठाउँछ, उदाहरणका लागि, सूजन उत्पन्न गरेर सेतो रक्त कोशिकाहरूलाई संक्रमित क्षेत्रमा ल्याउँछ। यी प्रोटिनहरूले संरक्षण प्रणालीलाई अर्केस्ट्रा जस्तै समन्वय गर्छन्।
जन्मजात र अनुकूलन संरक्षण प्रणाली (Innate and Adaptive Immunity)
जन्मजात संरक्षण प्रणालीले माइक्रोब प्रवेश गर्दा शरीरको तत्काल प्रतिक्रियाको रूपमा काम गर्छ। यसमा ज्वरो, सूजन, र म्याक्रोफेज जस्ता कोशिकाहरू समावेश छन्, जसले बाहिरी पदार्थहरूलाई पहिचान बिना नै आक्रमण गर्छ। अनुकूलन संरक्षण प्रणालीले शरीरको स्मृतिको रूपमा काम गर्छ। जब यो कुनै विशिष्ट माइक्रोबसँग भेट्छ, यसले त्यसलाई सम्झिन्छ, र पछि तुरुन्त र बलियोसँग लड्छ। खोपहरूले यो प्रणालीलाई विशिष्ट रोगहरूको लागि शरीरलाई तयार गर्न प्रयोग गरिन्छ।
सुराह तारिकको चौथो आयतमा, सर्वशक्तिमान ईश्वरले भन्नुहुन्छ:
“प्रत्येक व्यक्तिमा भित्री संरक्षण शक्ति हुन्छ।“
शैतान जन्मको समयमा परिवर्तन हुन सक्छ, र यो आयतले यो विषयलाई गहिरो रूपमा सम्बोधन गर्छ।
जवाफ लेख्नुहोस्