નીચે આપેલી ચિત્ર એક આંખની કાર્યપદ્ધતિ દર્શાવે છે. જેમ તમે જાણો છો, આપણી આંખોની સપાટી પર રેટિનાના વિસ્તારમાં કોન સેલ્સ (cone cells) હોય છે જે પ્રકાશ ગ્રહણ કરે છે, પછી તે પ્રકાશને વિદ્યુત સિગ્નલમાં રૂપાંતરિત કરીને ઓપ્ટિક નર્વ (દૃષ્ટિની ચેતા) દ્વારા મગજ તરફ મોકલે છે. મગજ આ વિદ્યુત સિગ્નલનું વિશ્લેષણ કરે છે અને ડેટાના વિશ્લેષણ દ્વારા વસ્તુઓ જોવામાં સફળ થાય છે, એટલે કે વિદ્યુત સિગ્નલને ચિત્રમાં રૂપાંતરિત કરે છે.[*]
સૂરહ અલ-અનઆમ (6:103)માં લખ્યું છે:
દૃષ્ટિઓ તેને પામી શકતી નથી, પરંતુ તે બધી દૃષ્ટિઓને પામે છે, અને તે અતિ સૂક્ષ્મ અને સર્વજ્ઞ છે.
જેમ તમે જોયું, અલ્લાહએ આંખો માટે “ઇદ્રાક” (પકડવું/સમજવું/આવરી લેવું) શબ્દ વાપર્યો છે. સ્પષ્ટ છે કે માત્ર “જોવું” પૂરતું નથી; આ દૃષ્ટિ માહિતીને મગજમાં વિશ્લેષણ કરીને “સમજવી” પડે છે — અથવા જેમ કુરાને “તુદ્રિકુહુ” શબ્દ વાપર્યો છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ વગર કારણે નથી, કારણ કે ૧૪૦૦ વર્ષ પહેલાં, ખાસ કરીને તે સમયના અરબોને એ જ્ઞાન નહોતું કે મગજ જ દૃષ્ટિના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરે છે. જો કુરાન કોઈ સામાન્ય માનવની રચના હોત તો માત્ર “આંખો તેને જોઈ શકતી નથી” લખ્યું હોત. આ આયતમાં આંખની વાસ્તવિક કાર્યપદ્ધતિ વિશે એક સચ્ચું અને ગહન સંકેત છે.
[*] માનવ આંખ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે
પ્રતિશાદ આપો